TCVN 3121 11 2022, có số hiệu chính thức là TCVN 3121-11:2022, là Tiêu chuẩn quốc gia quy định phương pháp xác định cường độ uốn và cường độ nén của vữa xây dựng đã đóng rắn.
Tiêu chuẩn thay thế TCVN 3121-11:2003 và được xây dựng trên cơ sở EN 1015-11.
TCVN 3121 11 2022 sử dụng mẫu vữa dạng lăng trụ để xác định cường độ uốn bằng phương pháp uốn ba điểm.
Sau khi thử uốn, các nửa mẫu gãy tiếp tục được sử dụng để xác định cường độ nén của vữa đóng rắn.
Tiêu chuẩn quy định nguyên tắc thử, thiết bị, dụng cụ, cách chuẩn bị mẫu, chế độ bảo dưỡng và trình tự thực hiện phép thử uốn – nén.
Nội dung tiêu chuẩn còn bao gồm cách biểu thị kết quả, xử lý các giá trị sai lệch và những thông tin tối thiểu phải trình bày trong báo cáo thử nghiệm.
Việc áp dụng đúng phương pháp giúp nhà sản xuất, phòng thử nghiệm và đơn vị kiểm soát chất lượng đánh giá thống nhất đặc trưng chịu lực của vữa.
Kết quả thử nghiệm có thể được sử dụng trong hoạt động nghiên cứu, sản xuất, kiểm tra chất lượng và nghiệm thu vật liệu xây dựng.
| Nội dung | Thông tin |
|---|---|
| Số hiệu | TCVN 3121-11:2022 |
| Tên tiêu chuẩn |
Vữa xây dựng – Phương pháp thử – Phần 11: Xác định cường độ uốn và nén của vữa đóng rắn Mortar for masonry – Test methods – Part 11: Determination of flexural and compressive strength of hardened mortars |
| Đối tượng áp dụng | Vữa xây dựng đã đóng rắn |
| Chỉ tiêu xác định | Cường độ uốn và cường độ nén |
| Dạng mẫu thử | Mẫu vữa dạng lăng trụ |
| Phương pháp thử uốn | Uốn ba điểm đến khi mẫu bị phá hủy |
| Phương pháp thử nén | Thử nén trên các nửa mẫu sau phép thử uốn |
| Số nửa mẫu thử nén | Sáu nửa mẫu gãy sau thử uốn |
| Nội dung quy định | Thiết bị, chuẩn bị mẫu, bảo dưỡng, gia tải, tính kết quả và báo cáo |
| Cơ sở xây dựng | EN 1015-11 |
| Thay thế | TCVN 3121-11:2003 |
| Tình trạng | Cần kiểm tra trên cơ sở dữ liệu tiêu chuẩn chính thức trước khi áp dụng |
Nội dung bài viết
1. Phạm vi áp dụng của TCVN 3121 11 2022
TCVN 3121-11:2022 áp dụng để xác định cường độ uốn và cường độ nén của vữa xây dựng sau khi đã đóng rắn.
Đối tượng thử có thể là mẫu vữa được chuẩn bị trong phòng thử nghiệm hoặc mẫu đại diện cho sản phẩm cần kiểm tra chất lượng.
TCVN 3121 11 2022 tạo cơ sở thống nhất cho toàn bộ quá trình từ chuẩn bị vật liệu đến báo cáo kết quả.
Cường độ uốn và cường độ nén là hai đặc trưng cơ học quan trọng của vữa đã đóng rắn.
Cường độ uốn phản ánh khả năng mẫu vữa chống lại tác động làm cong và phá hủy trong điều kiện thử quy định.
Cường độ nén phản ánh khả năng các nửa mẫu chịu tải trọng nén đến khi phá hủy.
Kết quả thử giúp đánh giá khả năng chịu lực của vữa nhưng không tự động đại diện cho khả năng làm việc của toàn bộ khối xây hoặc lớp hoàn thiện.
Khả năng làm việc thực tế còn phụ thuộc vào loại nền, viên xây, độ dày mạch, phương pháp thi công và điều kiện bảo dưỡng tại công trình.
TCVN 3121 11 2022 quy định nguyên tắc sử dụng mẫu dạng lăng trụ để thực hiện phép thử.
Mẫu phải được tạo hình trong khuôn phù hợp và duy trì hình dạng ổn định trước khi tháo khuôn.
Việc lựa chọn khuôn cần bảo đảm mẫu có kích thước và hình học phù hợp với phương pháp thử.
Khuôn phải sạch, không bị biến dạng và có khả năng duy trì hình dạng của mẫu trong quá trình tạo mẫu.
Các bề mặt tiếp xúc của khuôn cần được chuẩn bị theo quy trình để mẫu có thể tháo ra mà không bị hư hỏng bất thường.
Không nên sử dụng khuôn cong, vênh hoặc có mối ghép không kín vì có thể làm mẫu bị sai hình dạng.
Trước khi tạo mẫu, vữa cần được chuẩn bị theo đúng loại sản phẩm và điều kiện thử nghiệm tương ứng.
TCVN 3121 11 2022 yêu cầu quá trình chuẩn bị mẫu được thực hiện thống nhất để hạn chế sai khác giữa các lần thử.
Thành phần, tỷ lệ trộn, lượng nước và phương pháp trộn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cường độ của vữa.
Do đó, các thông tin này cần được kiểm soát và ghi nhận trong hồ sơ thử nghiệm khi có liên quan.
Dụng cụ trộn phải sạch và không chứa vữa đã đóng rắn từ lần thử trước.
Vữa cần được trộn đến trạng thái tương đối đồng nhất trước khi đưa vào khuôn.
Không nên tự ý bổ sung nước hoặc thành phần khác sau khi hỗn hợp đã được chuẩn bị nếu phương pháp không cho phép.
Sự thay đổi tỷ lệ nước có thể làm độ đặc, cấu trúc lỗ rỗng và cường độ của mẫu thay đổi.
Quá trình đưa vữa vào khuôn cần được thực hiện theo trình tự thống nhất.
TCVN 3121 11 2022 quy định cách tạo mẫu để hạn chế khoảng rỗng và bảo đảm các mẫu trong cùng một tổ có mức độ đồng đều phù hợp.
Vữa phải được phân bố đầy trong khuôn, đặc biệt tại các góc và khu vực tiếp giáp với thành khuôn.
Mẫu có vùng rỗng lớn, phân tầng hoặc bề mặt không hoàn thiện có thể cho kết quả không đại diện.
Việc đầm hoặc làm chặt mẫu cần được thực hiện bằng thiết bị và phương pháp phù hợp.
Không nên đầm các mẫu khác nhau bằng mức độ hoặc thời gian quá khác biệt.
Sau khi tạo hình, bề mặt mẫu cần được hoàn thiện và nhận dạng rõ.
Mỗi tổ mẫu nên có ký hiệu để liên kết với loại vữa, ngày tạo mẫu, lô vật liệu và điều kiện bảo dưỡng.
Bảo dưỡng mẫu là một giai đoạn quan trọng trước khi thử cường độ.
TCVN 3121 11 2022 quy định chế độ bảo dưỡng để mẫu phát triển đặc tính trong điều kiện được kiểm soát.
Nhiệt độ, độ ẩm và thời gian bảo dưỡng có thể ảnh hưởng đáng kể đến kết quả thử.
Các mẫu trong cùng một tổ cần được bảo dưỡng trong điều kiện tương đối thống nhất.
Không nên để một số mẫu bị khô, mất nước hoặc chịu nhiệt độ khác biệt so với các mẫu còn lại.
Mẫu cần được bảo vệ khỏi va đập, rung động hoặc tác động làm xuất hiện nứt trước khi thử.
Khi tháo khuôn, thao tác cần được thực hiện cẩn thận để không làm sứt cạnh hoặc gãy mẫu.
Mẫu bị hư hỏng trong quá trình tháo khuôn cần được ghi nhận và đánh giá trước khi sử dụng cho phép thử.
Trước khi thử, mẫu cần được kiểm tra về hình dạng và trạng thái bề mặt.
TCVN 3121 11 2022 yêu cầu thiết bị thử uốn và nén phù hợp với nguyên tắc của phương pháp.
Thiết bị phải có khả năng gia tải ổn định và ghi nhận lực phá hủy của mẫu.
Các gối đỡ, bộ phận truyền tải và bề mặt tiếp xúc cần được duy trì trong trạng thái phù hợp.
Thiết bị bị mòn, lệch hoặc không ổn định có thể làm lực tác dụng lên mẫu không đúng với sơ đồ thử.
Máy thử cần được kiểm tra và quản lý theo quy trình chất lượng của phòng thử nghiệm.
Phạm vi đo lực phải phù hợp với khả năng chịu lực dự kiến của mẫu vữa.
Không nên sử dụng thiết bị có phạm vi không phù hợp làm độ chính xác của kết quả bị ảnh hưởng.
Cường độ uốn được xác định bằng phép thử uốn ba điểm.
TCVN 3121 11 2022 quy định mẫu lăng trụ được đặt trên hai gối đỡ và chịu tải tại khu vực giữa nhịp.
Mẫu phải được bố trí đúng phương và đúng vị trí trước khi bắt đầu gia tải.
Hai gối đỡ cần tiếp xúc ổn định với mẫu để hạn chế hiện tượng nghiêng hoặc dịch chuyển trong quá trình thử.
Bộ phận tác dụng tải phải được đặt phù hợp với sơ đồ uốn ba điểm.
Việc đặt sai vị trí có thể làm mô men uốn và dạng phá hủy của mẫu thay đổi.
Mẫu cần được gia tải liên tục theo điều kiện của phương pháp đến khi xảy ra phá hủy.
Lực phá hủy lớn nhất phải được ghi nhận để tính cường độ uốn.
Trong quá trình thử, người thực hiện cần quan sát vị trí và dạng phá hủy của mẫu.
Dạng gãy bất thường hoặc phá hủy ngoài khu vực dự kiến cần được ghi nhận trong báo cáo.
TCVN 3121 11 2022 sử dụng lực phá hủy lớn nhất của mẫu lăng trụ làm cơ sở xác định cường độ uốn.
Việc tính toán phải sử dụng đúng kích thước mẫu, khoảng cách gối và thông số theo phương pháp tiêu chuẩn.
Kết quả cần được trình bày theo đơn vị được quy định và làm tròn theo yêu cầu áp dụng.
Các giá trị riêng lẻ của từng mẫu phải được lưu lại trước khi xác định giá trị trung bình.
Không nên chỉ ghi kết quả trung bình mà bỏ qua các giá trị thành phần.
Sự chênh lệch lớn giữa các mẫu có thể phản ánh vấn đề trong quá trình chuẩn bị, bảo dưỡng hoặc thử nghiệm.
Tiêu chuẩn quy định cách xem xét và xử lý các kết quả sai lệch để duy trì tính đại diện của báo cáo.
Việc loại bỏ một kết quả không nên được thực hiện tùy ý mà phải căn cứ vào quy định của phương pháp.
Sau khi thử uốn, mỗi mẫu lăng trụ tạo thành hai nửa mẫu gãy.
TCVN 3121 11 2022 quy định sử dụng các nửa mẫu này để xác định cường độ nén.
Với tổ mẫu theo phương pháp, cường độ nén được xác định trên sáu nửa mẫu gãy sau phép thử uốn.
Việc sử dụng nửa mẫu giúp duy trì sự liên hệ giữa kết quả uốn và kết quả nén của cùng một tổ mẫu.
Trước khi thử nén, các nửa mẫu cần được kiểm tra về trạng thái và lựa chọn vùng chịu tải phù hợp.
Phần mẫu sử dụng phải không bị hư hỏng bất thường ngoài phá hủy do phép thử uốn.
Các bề mặt tiếp xúc với bàn nén cần được đặt đúng vị trí theo quy trình thử.
Không nên để mặt gãy bất thường chịu tải theo cách không được phương pháp quy định.
Phép thử nén yêu cầu mẫu được đặt giữa các tấm truyền tải của thiết bị.
TCVN 3121 11 2022 quy định việc căn chỉnh nhằm hạn chế tải trọng tác dụng lệch tâm lên nửa mẫu.
Mẫu đặt lệch có thể bị phá hủy sớm và làm kết quả cường độ nén thấp hơn trạng thái thực tế.
Bề mặt thiết bị cần sạch và không có mảnh vữa làm mẫu bị nghiêng.
Quá trình gia tải phải được thực hiện liên tục theo điều kiện của tiêu chuẩn.
Lực nén lớn nhất tại thời điểm mẫu phá hủy cần được ghi nhận.
Cường độ nén được tính từ lực phá hủy và diện tích chịu tải tương ứng của mẫu.
Kết quả của từng nửa mẫu phải được báo cáo trước khi xác định giá trị đại diện của tổ mẫu.
Các nửa mẫu có kết quả sai lệch cần được xem xét theo quy định xử lý số liệu của tiêu chuẩn.
Không nên tự ý loại bỏ những kết quả thấp hoặc cao nếu không có căn cứ kỹ thuật.
TCVN 3121 11 2022 yêu cầu báo cáo từng giá trị thử nghiệm và giá trị trung bình.
Cách trình bày này giúp người sử dụng kết quả nhận biết mức độ phân tán giữa các mẫu.
Độ phân tán quá lớn có thể là dấu hiệu cần xem xét lại tính đồng nhất của vữa hoặc quy trình thử.
Các nguyên nhân có thể liên quan đến trộn không đều, tạo mẫu khác nhau, bảo dưỡng không thống nhất hoặc đặt mẫu sai vị trí.
Phòng thử nghiệm cần kiểm tra từng công đoạn trước khi kết luận về chất lượng của vật liệu.
Kết quả thử phải được liên kết với đúng tổ mẫu và đúng lô vữa được đánh giá.
Không nên dùng kết quả của một loại vữa để đại diện cho sản phẩm có thành phần hoặc điều kiện bảo dưỡng khác.
Lấy mẫu là bước quan trọng để kết quả thử có tính đại diện.
TCVN 3121 11 2022 yêu cầu thông tin lấy mẫu được trình bày trong báo cáo thử nghiệm.
Mẫu vữa cần được lấy theo phương án phù hợp với lô hoặc sản phẩm cần đánh giá.
Dụng cụ lấy mẫu phải sạch và không làm vữa bị nhiễm nước, bụi hoặc vật liệu khác.
Mẫu cần được trộn hoặc xử lý phù hợp trước khi tạo các mẫu lăng trụ.
Thông tin lấy mẫu nên bao gồm vị trí, thời gian, người lấy và nhận dạng lô khi có liên quan.
Loại vữa phải được mô tả rõ để người sử dụng kết quả hiểu đúng đối tượng thử.
Các thông tin về thành phần hoặc phương pháp chuẩn bị nên được ghi nhận khi có sẵn và cần thiết.
Thời gian thử là thông tin tối thiểu cần có trong báo cáo.
TCVN 3121 11 2022 yêu cầu ghi rõ thời điểm hoặc tuổi mẫu khi tiến hành xác định cường độ.
Cường độ của vữa có thể thay đổi theo quá trình đóng rắn và bảo dưỡng.
Do đó, kết quả của các mẫu thử ở thời điểm khác nhau không nên được so sánh trực tiếp nếu không xem xét điều kiện tương ứng.
Báo cáo cũng cần thể hiện người thực hiện phép thử.
Thông tin này hỗ trợ truy xuất trách nhiệm và kiểm soát quy trình trong hệ thống phòng thử nghiệm.
Thiết bị sử dụng và những sai khác so với phương pháp cần được ghi nhận khi có liên quan.
Báo cáo phải trình bày rõ kết quả cường độ uốn và cường độ nén, tránh nhầm lẫn giữa hai chỉ tiêu.
Nhà sản xuất có thể sử dụng TCVN 3121 11 2022 để kiểm soát chất lượng vữa theo từng lô.
Việc lấy mẫu và thử nghiệm định kỳ hỗ trợ theo dõi tính ổn định của nguyên liệu cùng quá trình sản xuất.
Sự thay đổi chất kết dính, cốt liệu, phụ gia hoặc lượng nước có thể làm cường độ của vữa thay đổi.
Khi phát hiện kết quả bất thường, cần xem xét cả quy trình sản xuất và quy trình thử nghiệm.
Không nên chỉ dựa vào một kết quả riêng lẻ để kết luận toàn bộ nguyên nhân thuộc về sản phẩm.
Phòng thử nghiệm cần kiểm tra hồ sơ mẫu, điều kiện bảo dưỡng, thiết bị và thao tác thử trước khi đưa ra kết luận.
Đơn vị kiểm soát chất lượng có thể sử dụng kết quả để so sánh với yêu cầu của tiêu chuẩn sản phẩm hoặc hồ sơ kỹ thuật tương ứng.
TCVN 3121 11 2022 là tiêu chuẩn phương pháp thử, không tự quy định một mức cường độ chung cho mọi loại vữa.
Giới hạn chấp nhận cần được xác định từ tiêu chuẩn sản phẩm, thiết kế, hợp đồng hoặc yêu cầu kỹ thuật có liên quan.
Do đó, phòng thử nghiệm cần phân biệt giữa việc xác định kết quả và việc kết luận sự phù hợp.
Kết quả chính xác nhưng được so sánh với giới hạn không phù hợp vẫn có thể dẫn đến kết luận sai.
Người sử dụng báo cáo cần kiểm tra rõ loại vữa, tuổi mẫu, điều kiện bảo dưỡng và tiêu chí đánh giá.
Trong hoạt động nghiệm thu, kết quả thử cần được xem xét cùng hồ sơ vật liệu, biên bản lấy mẫu và yêu cầu của công trình.
Không nên tách báo cáo thử nghiệm khỏi thông tin nhận dạng lô hoặc vị trí lấy mẫu.
Áp dụng đúng TCVN 3121 11 2022 giúp thống nhất quá trình tạo mẫu, bảo dưỡng, thử uốn, thử nén, tính toán và báo cáo.
Sự thống nhất này góp phần nâng cao khả năng so sánh kết quả giữa nhà sản xuất, phòng thử nghiệm và đơn vị nghiệm thu.
2. Toàn văn TCVN 3121 11 2022
Toàn văn tiêu chuẩn dưới đây cung cấp nội dung chi tiết về nguyên tắc xác định cường độ uốn và cường độ nén của vữa xây dựng đã đóng rắn.
Các nội dung trong TCVN 3121 11 2022 bao gồm thiết bị, khuôn mẫu, chuẩn bị và bảo dưỡng mẫu, uốn ba điểm, thử nén các nửa mẫu, tính toán, xử lý sai lệch và báo cáo kết quả.
Doanh nghiệp nên kiểm tra số hiệu, phiên bản tiêu chuẩn, loại vữa, tuổi mẫu, điều kiện bảo dưỡng và tiêu chuẩn sản phẩm liên quan trước khi sử dụng kết quả để đánh giá sự phù hợp.
3. Kết luận về TCVN 3121 11 2022
TCVN 3121-11:2022 quy định phương pháp xác định cường độ uốn và cường độ nén của vữa xây dựng đã đóng rắn.
Tiêu chuẩn thay thế TCVN 3121-11:2003 và được xây dựng trên cơ sở EN 1015-11.
TCVN 3121 11 2022 sử dụng mẫu vữa dạng lăng trụ để thực hiện phép thử.
Cường độ uốn được xác định bằng phương pháp uốn ba điểm.
Lực phá hủy lớn nhất của mẫu được sử dụng làm cơ sở tính cường độ uốn.
Sau phép thử uốn, các nửa mẫu gãy được sử dụng để xác định cường độ nén.
Cường độ nén được xác định trên sáu nửa mẫu của tổ mẫu thử.
Tiêu chuẩn quy định yêu cầu đối với khuôn, thiết bị thử và bộ phận truyền tải.
Quá trình chuẩn bị, tạo hình và bảo dưỡng mẫu phải được thực hiện thống nhất.
Mẫu cần được bố trí đúng vị trí và gia tải theo điều kiện của phương pháp.
Kết quả của từng mẫu phải được ghi nhận trước khi xác định giá trị trung bình.
Các kết quả sai lệch cần được xem xét và xử lý theo quy định của tiêu chuẩn.
Báo cáo phải thể hiện thông tin lấy mẫu, loại vữa, thời gian thử và người thực hiện.
Tiêu chuẩn là phương pháp thử và không quy định một mức cường độ chung cho mọi loại vữa.
Việc kết luận sự phù hợp cần căn cứ thêm vào tiêu chuẩn sản phẩm hoặc yêu cầu kỹ thuật liên quan.
Áp dụng đúng TCVN 3121 11 2022 giúp kết quả thử có tính thống nhất, khả năng truy xuất và độ tin cậy phù hợp.
Nếu doanh nghiệp cần xác định cường độ uốn và cường độ nén của vữa đóng rắn theo TCVN 3121-11:2022 hoặc tư vấn lựa chọn phương pháp thử phù hợp, Thư Viện Chất lượng sẵn sàng hỗ trợ theo các phương pháp thử phù hợp.
Tôi là quản trị viên Viện Chất Lượng – Với hơn 5 năm kinh nghiệm chuyên sâu về dịch vụ chứng nhận, kiểm định trang thiết bị. Tôi chia sẻ đến bạn những kiến thức đáng tin cậy, giúp doanh nghiệp phát triển toàn diện, bền vững, an toàn và tạo dựng vị thế vững chắc trên thị trường.
