Máy biến áp là thiết bị cần được kiểm tra và đánh giá thường xuyên nhằm đảm bảo an toàn thiết bị, hạn chế nguy cơ xảy ra sự cố và đáp ứng yêu cầu kỹ thuật theo quy định. Việc thực hiện kiểm định máy biến áp đúng thời điểm không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro mà còn đáp ứng tốt các quy định pháp lý liên quan. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những thông tin cần biết về hoạt động kiểm định máy biến áp và những lưu ý quan trọng
Nội dung bài viết
1. Máy biến áp là gì?
♦ Khái niệm
Máy biến áp là một thiết bị điện từ tĩnh, có chức năng truyền đưa năng lượng hoặc tín hiệu điện xoay chiều giữa các mạch điện thông qua hiện tượng cảm ứng điện từ.
Máy biến áp không làm thay đổi tần số của dòng điện xoay chiều, nhưng có khả năng thay đổi điện áp (tăng áp hoặc hạ áp) để phù hợp với nhu cầu truyền tải hoặc sử dụng.
Máy biến áp giúp hạ điện áp lưới trung thế xuống mức tiêu chuẩn, đảm bảo cung cấp năng lượng an toàn cho công nghiệp và dân dụng
♦ Phân loại
Máy biến áp được phân loại dựa tuỳ theo chức năng, công dụng,… Bạn đọc có thể tham khảo chi tiết các tiêu chí phân loại tại bảng sau:
Bảng 1. Phân loại máy biến áp
| STT | Tiêu chí phân loại | Loại máy biến áp |
| 1 | Theo chức năng | Máy biến áp tăng áp |
| Máy biến áp giảm áp | ||
| 2 | Theo số pha | Máy biến áp 1 pha |
| Máy biến áp 3 pha | ||
| 3 | Theo môi trường cách điện | Máy biến áp dầu |
| Máy biến áp khô | ||
| 4 | Theo công dụng chuyên biệt | Máy biến áp tự ngẫu |
| Máy biến áp đo lường | ||
| Máy biến áp chuyên dụng | ||
| 5 | Theo cấu tạo mạch từ | Kiểu lõi |
| Kiểu vỏ |
✍ Xem thêm: Danh mục thiết bị điện phải kiểm định an toàn | Cập nhật mới nhất
2. Kiểm định an toàn kỹ thuật máy biến áp
Kiểm định máy biến áp là hoạt động kiểm tra, thử nghiệm nhằm đánh giá tình trạng an toàn của máy biến áp lực sử dụng ở môi trường không có nguy hiểm về khí cháy, bụi nổ có cấp điện áp danh định trên 01 kV theo các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật tương ứng.
Doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm các quy định về kiểm định máy biến áp
♦ Tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật áp dụng:
- TCVN 6306-1:2015 (IEC 60076-1:2011): Máy biến áp điện lực. Phần 1: Quy định chung;
- TCVN 6306-3:2006 (IEC 60076-3:2000): Máy biến áp điện lực. Phần 3: Mức cách điện và thử nghiệm điện môi và khoảng cách ly bên ngoài trong không khí;
- TCVN 6306-5:2006 (IEC 60076-5:2006): Máy biến áp điện lực. Phần 5: Khả năng chịu ngắn mạch;
- TCVN 6306-11:2009 (IEC 60076-11:2004): Máy biến áp điện lực. Phần 11: Máy biến áp kiểu khô;
- Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về an toàn điện;
- Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về kỹ thuật điện
✍ Xem thêm: Kiểm định cầu dao tiếp địa, cầu dao cách ly | Quy trình và thời hạn kiểm định
3. Tại sao phải kiểm định máy biến áp
Việc kiểm định máy biến áp là hoạt động cần thiết đối với các cá nhân, tổ chức sử dụng máy biến áp bởi:
- Đánh giá chính xác tình trạng kỹ thuật của thiết bị: Thông qua quá trình kiểm tra và thử nghiệm, doanh nghiệp có thể đánh giá mức độ an toàn, khả năng vận hành và tình trạng hoạt động thực tế của máy biến áp.
- Đáp ứng quy định pháp luật về an toàn điện: Máy biến áp thuộc danh mục thiết bị điện phải kiểm định theo quy định tại Thông tư 02/2025/TT-BCT. Việc thực hiện kiểm định đầy đủ giúp doanh nghiệp đảm bảo tuân thủ yêu cầu pháp lý hiện hành.
- Đảm bảo an toàn khi vận hành: Máy biến áp là thiết bị quan trọng trong hệ thống truyền tải và phân phối điện, thường xuyên hoạt động với công suất lớn và liên tục. Vì vậy, việc kiểm định theo đúng quy định không chỉ giúp đảm bảo an toàn vận hành mà còn hạn chế nhiều rủi ro con người, tài sản cho doanh nghiệp.
Kiểm định máy biến áp định kỳ giúp giảm thiểu nguy cơ cháy nổ trong quá trình vận hành
✍ Xem thêm: Kiểm định sào cách điện | Hỗ trợ nhanh – Chi phí hợp lý
4. Nội dung và chu kỳ kiểm định máy biến áp
Nắm rõ các nội dung kiểm định và chu kỳ thực hiện là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch kiểm tra hiệu quả, an toàn.
Bảng 2. Nội dung kiểm định máy biến áp
| STT | Hạng mục kiểm định | Lần đầu | Định kỳ | Bất thường |
1 | Kiểm tra bên ngoài | x | x | x |
| 2 | Đo điện trở cách điện | x | x | x |
| 3(1),(3) | Đo điện dung, tổn hao điện môi tgδ của sứ xuyên và các cuộn dây | x | x | x |
| 4 | Đo điện trở một chiều cuộn dây | x | x | x |
| 5 | Đo tỷ số biến đổi | x | x | x |
| 6 | Kiểm tra tổ đấu dây | x | X | |
| 7 | Kiểm tra biến dòng sứ xuyên | |||
| 7.1 | Đo điện trở cách điện | x | x | x |
| 7.2 | Đặc tính từ hóa | x | x | |
| 7.3 | Đo tỷ số biến đổi và cực tính | x | x | |
| 8 | Kiểm tra bộ điều áp dưới tải | x | x | |
| 9(2) | Kiểm tra dầu cách điện | |||
| 9.1 | Đo điện áp đánh thủng. | x | x | x |
| 9.2(4) | Độ ẩm trong dầu | x | x | x |
| 9.3(4) | Thành phần khí | x | x | x |
| 9.4(4) | Tổng lượng axit | x | x | x |
| 9.5(4) | Điện trở suất | x | x | x |
| Lưu ý: (1) Chỉ áp dụng cho máy biến áp có điện áp danh định từ 100kV trở lên và máy biến áp điện áp danh định 35 kV có công suất từ 10.000 kVA trở lên. (2) Kiểm tra dầu cách điện không thực hiện với các máy biến áp kín không thiết kế có van lấy mẫu dầu hoặc có cảnh báo không lấy mẫu dầu theo quy định của nhà sản xuất. Đối với các máy biến áp kín phải rút dầu để sửa chữa thì dầu trước khi nạp lại phải thực hiện các hạng mục kiểm tra dầu cách điện theo quy định trên. (3) Với sứ xuyên, chỉ áp dụng cho sứ xuyên có núm đo lường. (4) Chỉ áp dụng cho máy biến áp có điện áp danh định từ 110kV trở lên. | ||||
✍ Xem thêm: Thử nghiệm thảm cách điện | Quy trình thực hiện từ A-Z
5. Tổ chức kiểm định máy biến áp uy tín tại Việt Nam
Viện Chất Lượng Việt Nam là đơn vị có đầy đủ năng lực thực hiện hoạt động kiểm định máy biến áp và các thiết bị điện khác theo Thông tư 02/2025/TT-BCT:
- Quy trình kiểm định được triển khai bài bản, tuân thủ đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật nhằm đánh giá chính xác tình trạng vận hành và mức độ an toàn của thiết bị.
- Đội ngũ kiểm định viên có chuyên môn sâu, giàu kinh nghiệm thực tế, hỗ trợ doanh nghiệp xử lý nhanh chóng các vấn đề kỹ thuật trong quá trình kiểm định
- Chuyên viên tư vấn nhiệt tình, tận tâm đồng hành cùng khách hàng, hỗ trợ giải đáp kịp thời các vấn đề liên quan đến quy trình và thủ tục kiểm định
- Chi phí thực hiện hợp lý, tối ưu theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp
Viện Chất Lượng Việt Nam là đối tác đáng tin cậy, cung cấp dịch vụ kiểm định máy biến áp và các thiết bị điện khác đáp ứng đầy đủ quy định pháp luật và phù hợp với thực tế vận hành của doanh nghiệp. Liên hệ ngay 0902.842.298 để được tư vấn miễn phí và nhận báo giá chi tiết từ đội ngũ chuyên môn.
Tôi là quản trị viên Viện Chất Lượng – Với hơn 5 năm kinh nghiệm chuyên sâu về dịch vụ chứng nhận, kiểm định trang thiết bị. Tôi chia sẻ đến bạn những kiến thức đáng tin cậy, giúp doanh nghiệp phát triển toàn diện, bền vững, an toàn và tạo dựng vị thế vững chắc trên thị trường.
