Tiêu chuẩn cơ sở (TCCS) và tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) là 2 bộ phận quan trọng tạo nên hệ thống tiêu chuẩn của Việt Nam. So với TCVN – phần tiêu chuẩn được quy định và xây dựng một cách rõ ràng, có sẵn cho các mặt hàng sản phẩm thì TCCS lại là phần tiêu chuẩn được tạo nên phần lớn bởi nhu cầu sử dụng của các tổ chức. Hiểu đơn giản là TCCS không được xây dựng sẵn trước đó và nó được xây dựng khi sản phẩm cần chứng nhận không có tiêu chuẩn nào cụ thể để áp dụng. Theo đó, các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp bắt buộc phải công bố một tiêu chuẩn mới tức tiêu chuẩn cơ sở để áp dụng chứng nhận cho sản phẩm.
Nội dung bài viết
1. Cần hiểu gì về tiêu chuẩn cơ sở?
1.1 Định nghĩa
Căn cứ theo Điều 1 Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật sửa đổi 2025, tiêu chuẩn cơ sở (viết tắt là TCCS) là tiêu chuẩn do cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, đơn vị sự nghiệp, tổ chức xã hội – nghề nghiệp công bố để áp dụng cho các hoạt động trong phạm vi của cơ quan, tổ chức, đơn vị đó.
Trong đó, tiêu chuẩn được hiểu là là quy định về đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản lý dùng làm chuẩn để phân loại, đánh giá sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, quá trình, môi trường và các đối tượng khác trong hoạt động kinh tế – xã hội.
♦ Ký hiệu
Theo Điều 24 Thông tư 13/2026/TT-BKHCN, việc thể hiện ký hiệu TCCS được quy định như sau:
- Ký hiệu tiêu chuẩn cơ sở bao gồm số hiệu, năm công bố tiêu chuẩn cơ sở đứng sau cụm từ viết tắt TCCS và được phân cách bằng dấu hai chấm (:);
- Chữ viết tắt tên cơ sở công bố (ban hành) tiêu chuẩn cơ sở được đặt sau năm ban hành tiêu chuẩn cơ sở và được phân cách bằng dấu gạch chéo (/).
Ví dụ: TCCS 26:2026/XXX là ký hiệu của tiêu chuẩn cơ sở có số hiệu là 26, công bố năm 2026 và do công ty có tên giao dịch viết tắt là XXX xây dựng.
✍ Xem thêm: QCVN và TCVN là gì? | Phân biệt chi tiết
1.2 Chủ thể ban hành TCCS
Tiêu chuẩn cơ sở được tổ chức xây dựng và công bố bởi các cá nhân là người đứng đầu những tổ chức sau:
- Tổ chức kinh tế
- Cơ quan nhà nước
- Đơn vị sự nghiệp
- Tổ chức xã hội – nghề nghiệp
TCCS sẽ được áp dụng cho các hoạt động của cơ sở này và sẽ phải tự chịu trách nhiệm trước cơ quan nhà nước và người dùng về bản công bố TCCS này.
2. Phương thức xây dựng tiêu chuẩn cơ sở
Căn cứ Điều 21 Thông tư 13/2026/TT-BKHCN, tiêu chuẩn cơ sở được xây dựng dựa trên 2 phương thức:
- (1) Chấp nhận TCVN, tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực hoặc tiêu chuẩn nước ngoài tương ứng thành TCCS.
- (2) Tự nghiên cứu, xây dựng TCCS trên cơ sở các kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ; các kết quả thử nghiệm, đánh giá, phân tích và thực nghiệm; kinh nghiệm thực tiễn.
Tuy nhiên, TCCS không thay thế cho chứng nhận hợp quy đối với các sản phẩm, hàng hoá có mức độ rủi ro theo quy định pháp luật. Trong những trường hợp này, doanh nghiệp vẫn cần thực hiện đánh giá sự phù hợp và công bố hợp quy theo quy định pháp luật chuyên ngành.
Tiêu chuẩn cơ sở không được trái với quy chuẩn kỹ thuật và quy định pháp luật có liên quan
3. Thủ tục xây dựng và công bố TCCS
Trình tự thủ tục xây dựng và công bố tiêu chuẩn cơ sở được hướng dẫn theo Thông tư 13/2026/TT-BKHCN như sau:
♦ Bước 1: Nghiên cứu, biên soạn dự thảo TCCS
♦ Bước 2: Lấy ý kiến cho dự thảo TCCS (trong trường hợp cần thiết hoặc theo quy định)
♦ Bước 3: Xử lý ý kiến và hoàn thiện dự thảo TCCS; lập hồ sơ dự thảo TCCS
- Hồ sơ dự thảo TCCS bao gồm: dự thảo TCCS kèm theo thuyết minh; bản tổng hợp, xử lý ý kiến của các cơ quan, tổ chức, cá nhân
♦ Bước 4: Tổ chức thẩm tra dự thảo TCCS
♦ Bước 5: Công bố TCCS
- Người đứng đầu cơ sở xem xét và quyết định bằng văn bản công bố TCCS;
- Hồ sơ công bố TCCS được lưu trữ tại cơ sở
♦ Bước 6: Thông báo việc công bố TCCS
- Thông báo việc công bố tiêu chuẩn cơ sở qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày công bố TCCS.
Tiêu chuẩn cơ sở là công cụ kiểm soát chất lượng sản phẩm
4. Những điểm cần lưu ý khi doanh nghiệp công bố TCCS
Để tiết kiệm thời gian và chi phí cho tổ chức, doanh nghiệp cần lưu ý 2 điểm chính như sau:
Thứ nhất, doanh nghiệp cần xác định rõ sản phẩm có thuộc nhóm công bố theo TCCS hay không bởi khi xác định chính xác nhóm sản phẩm sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng hồ sơ đúng theo quy định. Đây cũng là quá trình khó khăn nhất vì trên thực tế nhiều sản phẩm không có tiêu chuẩn áp dụng và hoàn toàn mới nên cũng rất khó để có thể xác định những sản phẩm này thuộc nhóm nào, khi mà cũng chưa có văn bản, quy định nào cụ thể có hướng dẫn hoặc phân nhóm. Doanh nghiệp có thể tham khảo hoặc chú ý vào các yếu tố sau để nhận định đúng nhóm sản phẩm.
- Thành phần sản phẩm
- Công dụng mục đích của sản phẩm
- Các văn bản hướng dẫn
- Kinh nghiệm của các cá nhân xây dựng hồ sơ công bố
Thứ hai, doanh nghiệp cần xây dựng chỉ tiêu kiểm nghiệm
Việc lựa chọn chỉ tiêu kiểm nghiệm cần phù hợp và căn cứ vào các nhóm tiêu chuẩn quy chuẩn, đối với sản phẩm chưa có tiêu chuẩn quy chuẩn thì cá nhân lựa chọn chỉ tiêu cần có kinh nghiệm để đưa ra các chỉ tiêu phù hợp nhất.
Trên đây là những thông tin về tiêu chuẩn cơ sở và các điểm doanh nghiệp cần lưu ý khi xây dựng công bố TCCS. Mọi yêu cầu về dịch vụ chứng nhận hợp quy, quý khách vui lòng liên hệ Viện chất lượng Việt Nam để được tư vấn, hỗ trợ tốt nhất!
THÔNG TIN LIÊN HỆ:
- VIỆN CHẤT LƯỢNG VIỆT NAM
- Tòa nhà 789 Khu đô thị Ngoại Giao Đoàn – Bắc Từ liêm – Hà Nội
- Điện thoại: 090.284.2298
- Email: info.vienchatluong@gmail.com
Tôi là quản trị viên Viện Chất Lượng – Với hơn 5 năm kinh nghiệm chuyên sâu về dịch vụ chứng nhận, kiểm định trang thiết bị. Tôi chia sẻ đến bạn những kiến thức đáng tin cậy, giúp doanh nghiệp phát triển toàn diện, bền vững, an toàn và tạo dựng vị thế vững chắc trên thị trường.
