Tiêu chuẩn ISO 14064 Về Quản lý Khí Thải Nhà kính

Tiêu chuẩn ISO 14064 được chia thành ba phần chính: ISO 14064-1, ISO 14064-2, và ISO 14064-3, mỗi phần có các nội dung cụ thể giúp các tổ chức quản lý và báo cáo lượng phát thải khí nhà kính (GHG) một cách toàn diện và có hệ thống.

ISO 14064-1: Quy định và hướng dẫn xác định và báo cáo lượng phát thải khí nhà kính

ISO 14064-1 tập trung vào các yêu cầu và hướng dẫn liên quan đến việc xác định, tính toán và báo cáo phát thải khí nhà kính ở cấp độ tổ chức. Mục tiêu của phần này là đảm bảo rằng các tổ chức có một phương pháp tiếp cận rõ ràng và minh bạch khi quản lý lượng phát thải của mình. Cụ thể, phần này bao gồm:

• Xác định ranh giới tổ chức: Các tổ chức cần xác định phạm vi kiểm kê phát thải của mình, bao gồm tất cả các hoạt động và quá trình có liên quan đến phát thải khí nhà kính, từ hoạt động sản xuất, vận hành cho đến các hoạt động khác như giao thông, chuỗi cung ứng.
• Xác định và phân loại nguồn phát thải: Nguồn phát thải được chia thành ba phạm vi (scope):
  • Phạm vi 1: Phát thải trực tiếp từ các hoạt động của tổ chức (ví dụ: phát thải từ quá trình đốt cháy nhiên liệu, phương tiện vận chuyển).
  • Phạm vi 2: Phát thải gián tiếp từ việc sử dụng năng lượng mua ngoài (ví dụ: điện, nhiệt).
  • Phạm vi 3: Phát thải gián tiếp từ các hoạt động không do tổ chức trực tiếp kiểm soát nhưng có liên quan (ví dụ: chuỗi cung ứng, vận chuyển hàng hóa).
• Nguyên tắc báo cáo: Báo cáo phải đảm bảo tính minh bạch, chính xác, nhất quán và có khả năng kiểm tra. Các tổ chức cần thiết lập các quy trình kiểm kê phát thải khí nhà kính và báo cáo dữ liệu một cách hệ thống, rõ ràng, nhằm tạo điều kiện cho việc so sánh và đối chiếu với các giai đoạn hoặc tổ chức khác.
• Tính toán lượng phát thải: Các tổ chức cần tính toán lượng phát thải dựa trên các yếu tố phát thải được quốc tế công nhận, và áp dụng phương pháp tính toán phù hợp với đặc điểm hoạt động của mình. Việc xác minh dữ liệu cần phải tuân thủ các quy tắc về độ chính xác và kiểm soát chất lượng.

Tiêu chuẩn ISO 14064-1

ISO 14064-2: Quy định và hướng dẫn về các dự án giảm phát thải khí nhà kính

ISO 14064-2 tập trung vào việc quản lý các dự án cụ thể nhằm giảm phát thải khí nhà kính, ví dụ như dự án năng lượng tái tạo, dự án cải thiện hiệu quả năng lượng, hoặc dự án giảm thiểu phát thải trong nông nghiệp và công nghiệp. Phần này bao gồm các yêu cầu sau:

• Xác định dự án: Các tổ chức phải lập kế hoạch chi tiết cho dự án giảm phát thải, bao gồm các mục tiêu cụ thể, phạm vi thực hiện, và thời gian dự kiến. Dự án cần được thiết kế để mang lại lợi ích môi trường, thông qua việc giảm hoặc loại bỏ lượng phát thải khí nhà kính.
• Đo lường và theo dõi hiệu quả: Các tổ chức phải áp dụng các phương pháp đo lường rõ ràng và có hệ thống để xác định lượng phát thải được giảm thiểu nhờ dự án. Việc theo dõi phải liên tục và đáng tin cậy, nhằm đảm bảo rằng dự án đạt được kết quả mong muốn.
• Phân tích chi phí – lợi ích: Việc đánh giá chi phí và lợi ích của dự án phải được thực hiện kỹ lưỡng, bao gồm cả chi phí đầu tư và các lợi ích về mặt môi trường. Điều này giúp các tổ chức đánh giá tính khả thi và hiệu quả kinh tế của dự án, đồng thời đảm bảo rằng các dự án có giá trị thực tiễn.
• Tính bổ sung: Một yêu cầu quan trọng là các dự án giảm phát thải phải đảm bảo tính bổ sung, tức là lượng phát thải được giảm nhờ dự án không được tính đến nếu các biện pháp khác đã hoặc sẽ giảm cùng một lượng phát thải.

ISO 14064-3: Quy định và hướng dẫn về xác minh và chứng nhận lượng phát thải khí nhà kính

ISO 14064-3 là phần cung cấp hướng dẫn về quy trình xác minh và chứng nhận độc lập lượng phát thải khí nhà kính mà các tổ chức đã báo cáo. Phần này nhằm đảm bảo rằng dữ liệu báo cáo là chính xác, đáng tin cậy và phù hợp với các yêu cầu của tiêu chuẩn.

• Xác minh độc lập: Các tổ chức phải thuê các bên thứ ba độc lập, có đủ năng lực và chuyên môn, để thực hiện quá trình xác minh. Bên thứ ba này sẽ xem xét các báo cáo, quy trình tính toán, và các phương pháp thu thập dữ liệu để đảm bảo rằng chúng tuân thủ các yêu cầu của ISO 14064.
• Phạm vi và mục tiêu của xác minh: Quá trình xác minh có thể tập trung vào toàn bộ hoặc một phần của báo cáo phát thải, bao gồm kiểm tra tính chính xác của dữ liệu, quy trình đo lường và quản lý dữ liệu, cũng như việc tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế. Mục tiêu là đảm bảo rằng lượng phát thải và các dự án giảm phát thải được báo cáo là đúng với thực tế.
• Báo cáo xác minh: Sau khi quá trình xác minh kết thúc, bên thứ ba sẽ phát hành báo cáo xác minh, nêu rõ những phát hiện chính, khẳng định tính hợp lệ của báo cáo phát thải và cung cấp khuyến nghị nếu có. Báo cáo này giúp củng cố lòng tin từ các bên liên quan, bao gồm khách hàng, nhà đầu tư và cơ quan quản lý.

Việc áp dụng toàn bộ ba phần của tiêu chuẩn ISO 14064 giúp các tổ chức không chỉ quản lý phát thải hiệu quả mà còn tăng cường độ tin cậy và minh bạch trong các báo cáo phát thải khí nhà kính.

✅ Xem thêm: Mua Chứng nhận ISO 9001 –  ISO 14001 –  ISO 22000 | Chi phí hợp lý

4. Đối tượng áp dụng tiêu chuẩn ISO 14064

Tại Việt Nam, Quyết định số 01/2022/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 18/01/2022 đã quy định rõ ràng về danh mục các lĩnh vực và cơ sở phát thải khí nhà kính bắt buộc phải thực hiện kiểm kê. Theo quyết định này, hơn 1.000 doanh nghiệp tại Việt Nam phải tuân thủ việc kiểm kê khí nhà kính và tiến hành chứng nhận ISO 14064 để chứng minh sự tuân thủ với các yêu cầu pháp lý về môi trường. Dưới đây là danh mục các lĩnh vực cụ thể:

6 lĩnh vực bắt buộc phải kiểm kê khí nhà kính

Lĩnh vực phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính

I. Năng lượng

1. Công nghiệp sản xuất năng lượng
2. Khai thác than
3. Khai thác dầu và khí tự nhiên

II. Giao thông vận tải

1. Tiêu thụ năng lượng trong giao thông vận tải

III. Xây dựng

1. Tiêu thụ năng lượng trong ngành xây dựng
2. Các quá trình công nghiệp trong sản xuất vật liệu xây dựng

IV. Các quá trình công nghiệp

1. Sản xuất hóa chất
2. Luyện kim
3. Công nghiệp điện tử
4. Sử dụng sản phẩm thay thế cho các chất làm suy giảm tầng ô-dôn
5. Sản xuất và sử dụng các sản phẩm công nghiệp khác

V. Nông nghiệp, lâm nghiệp và sử dụng đất

1. Chăn nuôi
2. Lâm nghiệp và thay đổi mục đích sử dụng đất
3. Trồng trọt
4. Tiêu thụ năng lượng trong nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản
5. Các nguồn phát thải khác trong nông nghiệp

VI. Chất thải

1. Bãi chôn lấp chất thải rắn
2. Xử lý chất thải rắn bằng phương pháp sinh học
3. Thiêu đốt và đốt lộ thiên chất thải
4. Xử lý và xả thải nước thải

Ngoài các doanh nghiệp thuộc danh mục bắt buộc theo quy định pháp lý, một số doanh nghiệp khác có thể cần áp dụng ISO 14064:2018 để đáp ứng yêu cầu từ khách hàng hoặc đối tác. Trong bối cảnh ngày càng nhiều công ty và tổ chức trên thế giới quan tâm đến vấn đề phát thải khí nhà kính, việc tuân thủ tiêu chuẩn này có thể trở thành yêu cầu không chính thức từ các bên liên quan trong chuỗi cung ứng.

✅ Xem thêm: Tìm hiểu Tín chỉ Carbon | Thị trường tín chỉ tại Việt Nam